Atar damarlar ve sinirler

Kategori - ( )

Atardamarlar ; Kalbin kanlanması biri sağda, öteki solda bulunun 2 kalp atar damarı aracılığıyla sağlanır. Sol kalp atardamarı aort sol kapakçığı ( gevşeme döneminde karıncığa kan kaçmasını önleyen aort kapağının yapraklarından biri) üstünde doğar. Bu başlangıç gövdesi hemen karıncıklar arası ön atardamara (karıncıklararası oluk içinde, öne, kalp tepesine doğru ilerler) ve sironflesk atardamara (karıncıklar arası ön atardamara dikey olarak kulakçık-karıncıkarası oluk içinde kalbin alt yüzüne doğru yönelir) ayrılır.

atar damar

Sağ kalp atardamarı Aort sağ kapakçığı üstünden doğar, kulakçık karıncık arası oluğun sağ bölümünden geçerek karıncıklar arası alt oluğa yönelir ve hemen hemen kalp tepesine kadar yolunu sürdürür. Aortun kökeninde yalnızca iki kalp atardamarı bulunmasına karşılık, sol kalp atardamarının hemen dallanması üç kalp atardamarı oluşturur. Bu çeşitli atardamarlar ve yan dalları ( dallanmaları ) arasında bunlardan birinin tıkanması durumunda kalbin beslenmesinin sürmesini sağlayan ağızlaşmalar vardır. Bununla birlikte, bu ağızlaşmalar ancak tıkanma yavaş yavaş gelişirse işlerlik kazanabilirler.

Toplardamarlar: Kalp büyük toplardamarı kalbin en önemli toplardamarıdır. Karıncıklararası ön oluğu kalp tepesinden kulakçık-karıncıkarası oluğa kadar izler. Bu oluk içinde sola doğru, sağ kulakçığın sol alt açısına kadar ilerler ve orada kalp toplar damarları sinüsu denen genişlemiş bir bölümle son bulur. Yan dalların içine döküldüğü kalp büyük toplardamarının yanında iki bağımsız sistemi vardır. Kalp küçük toplardamarları, Thebesius toplardamarları.

Lenf (AKKAN) damarları : Kalbin yüzeyi kalp içzarı ( endokard) altı lenf ağıyla kaplanmıştır. Toplayıcı kanallar aracılığıyla kalp kası ( miyokard) ve kalp içzarı lenf ağları bu ağ içine dökülürler.

Sinirler : Kalp, dış ilişkiler yaşamına (konuşma, koku alma, görme, dokunma, duyma yürüme, hareketler) karşıt olarak iç yaşamın bütün işlevlerini (dolaşım, sindirim sidik boşaltımı, vb) düzenleyen özerk sinir sistemi tarafından sinirlendirilir. Kalbin sinirleri, özerk sinir sistemini oluşturan her 2 bölümden gelirler. Bu iki bölümden biri kalbi hızlandıran sempatik sistem ötekiyse kalbi yavaşlatan parasempatik sistemdir. Sepmatik ve parasempatik lifler, aort kavsi çevresinde birbirlerine dolanarak kalp ağını (plexus) oluştururlar. Kalp ağı 10. kafa siniri çiftinden ve sempatik sinirlerden gelen birbirine dolanmış sinir lifleri bütünüdür. Bu çerede bir çok sinir düğümü vardır.

Büyük damarlar ; Aort : Başlangıcından iki dala ayrıldığı 4. bel omurunda sonlanışına kadar, aort, bedendeki atardamarların tümünü oluşturur. Aort, başlangıcından sonlanışına kadar yolu boyunca baştan sona doğru üç bölümde incelenir: Aort kavsi: göğüs aortu, karın aortu.

Aort kavsi : 3. sol kıkırdak kaburga düzeyinde sol karıncıktan başlar; daha sonra alt içbükeyliği sol akciğer göbeğinin (hilus( üstünde olan bir kavis oluşturur ve 4.sırt omuru düzeyinde sonlanır. Alt yüzü önden arkaya doğru önce akciğer atardamarıyla ve çatallaşmasıyla oluşan iki dalıyla, sonra da ana bronş ile komşudur. Atardamar bağı aortu sol akciper atardamarına ya da akciğer atardamarın gövdesine bağlar. Sol eri dönüşlü sinir (nervus recurrens) aort kavsinin alt yüzünü çevreler. Aort kavsinin üst yüzünden üç büyük atardamar gövdesi doğar. Kol-afa atardamarı: sol şah damarı ve sol köprücükaltı atardamarı. Aort kavsinin aka ve sağ yüzü bütün mediyastin organlarıyla komşudur. Önden arkakaya doğru soluk borusu, sol geri dönüşlü sinir, yemek borusu ve göğüs kanalı. Ön sol yüzü ise önde diyafram sol siniri, sol 10. kafa siniri, kalp ön sinir ağı ve sol ön mediyastin lenf zinciri ile ayrıldığı sol akciğerin iç yüzüyle komşudur. Arkada ise aort, akciğer zarı ile yakın komşudur.

Göğüs aortu : 4.sırt omurgasının sol yanı düzeyinde aort kavsinin uzantısı olarak başlar ve diyafram düzeyinde sona ere. Aortun bu bölümü başlangıçta yemek borusunun solunda olmasına karşın, sonradan arkasına geçerek farklı bir yöneliş gösterir. Göğüs aortunun ön yüzü, önde sol akciğer göbeği kafa siniri ve yemek borusu ile komşudur. Arka yüzü ise omurga, küçük azigos toplardamar ve sol sempatik zincir ile komşudur. Sol yüzü akciğer zarıyla, sağ yüzü de omurganın yan yüzü, yemek borusu, göğüs kanalı ve büyük azigos toplardamarı ile komşudur. Ana dalları bronş atardamarları, yemek borusu atardamarları, mediyastin atardamarları ve kaburgalararası atardamarlardır. Karın aortu ise diyaframın aoırt deliği düzeyinde başlar ve karın içinde beden orta çizgisine göre hafifçe sola sapmış bir eksen boyunca aşağı iner. 4.bel omuru düzeyinde kalça ana atardamararını (2 tane) vererek sonlanır.

Akciğer atardamarı : Dış görünümün bir atardamara benzemesine karşılık akciğer sağ karıncıktan toplardamar kanı, yani oksijen bakımından yoksul kan götürür. Akciğer atardamarı sağ karıncık düzeyinden doğarken aortun önündedir 5 sm boyunca yukaru ve sola döner, sonra iki dala ayrılır. Akciğer göbeklerine (hilus) giden sağ akciğer ve sol akciğer atardamarları. Sol akciğer atardamarı aort kavsinin altından geçer.

Akciğer atardamarları: Bunlar dış görünüşleriyle toplardamar özellikleri göstermelerine karşılık, akciğerlerden sol kulakçığa atardamar kanı, yani oksijen bakımından zengin kan götürürler. Akciğer toplardamarları akciğer hava keseciklerinden (alveoller) gelen toplardamarcıkları birleşmesiyle oluşurlar. Akciğerlerden çıkışlarında, sol kulakçığın arka çeperinde sona eren iki toplardamar gövdesi oluştururlar.