Çocuklarda büyüme ve gelişme

Kategori - ( )

Çocuklar sağlıklı büyüme ve gelişme amacı ile beslenirler. Büyüme ve gelişme insan yavrusunun döllenmiş ilk hücre (zigot) oluşumundan yetişkinliğe doğru dinamik bir değişim sürecidir. Büyüme ve gelişme, fiziksel ve zihinsel değişim süreçlerini kapsar. Bu süreçte çocuğun beden ölçüleri artarken, hücrelerinin yapılması ve işlevleri, motor gelişim ve bilinçsel yetenekleri, duygusal ve sosyal davranışarı olgunlaşır.

Büyüme ve gelişme genetik, beslenme, sosyal ve kültürel koşulların etkisinde gelişen bir süreçtir. Bu etmenler embriyodan başlayarak yetişkinlik dönemine kadar büyüme ve gelişmeyi etkiler. Genetik, beslenme, sosyal ve kültürel koşulların etkisi nedeniyle, çocuklar arasındaki büyüme ve gelişme farklılıkları oluşur.

çocuk, bebek

Büyümeyi değerlendirmek için en çok kullanılan ölçütler, yaşa göre ağırlık, boy uzunluğu, göğüs, kol ve baş çevresinin ölçülmesi, doğum ağrılığı, dişlerin çıkması, boya göre ağırlık durumudur.

Sağlıklı büyüme gelişmelere örnek vericek olursak ;

Ağırlık : Çocuk ilk 15 günde doğum ağırlığının %10'unu kaybeder. Fakat ilk üç ayda 600-1000 gram, 4-12 aylık dönemde ise ayda 500-700 gram ağırlık kazanarak, 6 ayda doğum ağırlığının iki katına 12 ayda üç katına çıkar.

Beslenme yetersizliği olan çocuklarda kilo kaybı ile başlayan, marasmus gibi büyümeyi engelleyen hastalıklar gözlenebilir. Ayrıca fazla beslenmede obozite dengesiz beslenmede ise kwashiorkor gözlemlenebilir.

Boy : Normal bir bebeğin doğum boyu 48-52 cm arasında değişmektedir. 0-3 ay içinde ortalama 2 ila 4 cm 12 aylık dönemde ayda 1,5 - 3 cm uzar. Bir yaşından sonra iki ayda bir 2-3 cm uzayarak 2 yaşında 82-83 cm ulaşır.

Çocuklarda büyümenin bir göstergesi olan boy uzaması ile ilgili nedenlerin arasında beslenme yetersizliği gelmektedir. Daha sonra kalıtım, enfeksiyon hastalıkları, kronik hastalıklar ( kalp, böbrek, kemik ve kan hastalıkları ) ilgilisizlik sayılabilir.

Dişler : Süt dişleri sağlıklı bebeklerde 5-9'cu aylarda çıkmaya başlar. İleri yaşlarda süt dişlerinin değişimide çıkış sırasına göre olur. 2,5-3 yaş arasında 4 azı dişi çıkar ve böylece çocuğun 20 süt dişi tamamlanmış olur. Dişlerin çıkarılması tek başına bir büyüme belirtisi olarak kabul edilmeyebilir. Gecikme nedenleri arasında dengesiz beslenme ( Ca+D vitamin eksikliği), kalıtsallık, çene kemiğini yapısı vb. nedenler söylenebilir.

Baş çevresi yeni doğan bir bebeğin baş çevresi doğumda 34-35 cm olmalıdır. Normal gelişme gösteren 6 aylık bir bebekte bu değer 44 cm, 1 yaşında 46-47'cm'ye ulaşır. Bu değerlerin altında veya üstünde olması bazı gelişim ve büyüme belirtisi bozuklarının sebepi olabilir. Bu çocuklarda bıngıldak ya erken ya geç olarak kapanır. Göğüs çevresi yenidoğan bebeklerin göğüs çevresi doğumda baş çevresinden yaklaşık olarak 1,5-2 cm küçüktür. Normal bir gelişimde bir yaşında baş ve göğüs çevresi eşlenir. Bir yaşından sonra göğüs, kafa çevresini geçer. Karın çevresi açlık ve tokluğa göre değişmesine rağmen genellikle bir yaşın altındaki bebekler göğüs çevresi ile eşitlenir.

Zamanında doğan bebeklerin ancak birkaç gün için yeterli yağ depoları vardır. Yaşamın ikinci üçüncü günü yiyecek maddelerinden alınacak kalori gerekmektedir. Yaşamın ilk yılı boyunca ortalama kalori ihtiyacı günde yaklaşık 100-110 kcal/kg'dir. İlk 4 ay içinde, bu kalorinin yaklaşık üçte biri, büyüme için kullanılır. Genellikle bu sürede bebeğin tartısı iki misline çıkar. Bebek fiziksel açıdan daha aktif hale gelir. Bebeğin kilosu genellikle bir yaşında doğum kilosunun üç katına ulaşır. Enerji kullanımı büyümeden aktiveteye aktırıldığı bu durum yaşamın ilk yılı boyunca her vücut ağırlığı ünitesine düşen kalori ihtiyaçlarının değişmezliğini açıklamaktadır. Bebekler kalori ihtiyacı bakımından farklılık gösterirlerse de, günde 80 kcal/kg'dan az alınması genellikle yetersiz, günde 120 kcal/kg'dan fazla alınması halinde ise fazla beslenmeden söz edilir. Gebelik süresi normal (40 hafta) fakat kilosu 2800 kg dan az olan düşük doğum ağırlıklı bebekle, hasta vey malnütrüsyonlu bebeğin kalori ihtiyacı, zamanında, doğan bebeğin kaloi ihtiycından daha fazladır. Süt çocuğunun beslenmesinde yaşına göre gerekli kaloriyi çeşitli besinlerden alması gerekir.

Tek taraflı bir beslenmede ise büyüme göstergeleinde değişimler gözlenmeye başlar ve bazı hastalıklar ortaya çıkar. Bunlar marasmus, kwashiorkor, anemi, obezite, raşitizm, görme bozuklukları bunlardan bazılarıdır. O nedenle süt çocukları için yeterli kaloriyi oluşturan bir diyet, yağlar karbonhidratlar, proteinler, minerallar, vitaminlerden oluşmalıdır. Böylece yeterli ve aynı zamanda dengeli beslenme sağlanmış olur.